Veron logo VERON Woerden
navbar.frm 20180310
ATTENTIE. . VAKANTIE ONDERHOUD . . Bijeenkomst op 20 september 2018 . . Elke zondag 145.475 MHz . . 10:30 RTTY bulletin . . 11:00 uur Woerdense Ronde .
W

Luisteren op 40 meter

door Pieter Bruinsma, PA0PHB

Sinds kort is de 40-meterband uitgebreid met een extra 100 kHz.
In juli 2006 geldt dit nog niet voor alle landen. Maar omdat het een goede band is voor vakantie verkeer dacht ik er deze maanden maar eens op te gaan experimenteren. Hieronder mijn ervaringen.

Ervaringen op 40 meter

Dagelijks heb ik alle tijd om rijdend in een file naar het amateur radioverkeer te luisteren en zelfs af en toe aan deel te nemen. Soms op VHF of UHF, maar meestal op 20 meter. Ik heb daarvoor een speciale 'stealth' spriet op mijn autodak staan, die er uitziet als een normale autoradioantenne.

Dat nieuwe stukje in de 40-meterband zal wel veel nieuwsgierige experimentatoren aantrekken, zo dacht ik. Dus snel naar onze bekende onderdelenwinkel in de Achterstraat getogen, een CB kleefantenne gekocht en omgebouwd naar 7 MHz. Om dat ding goed werkend te krijgen, was een hele klus, maar daar zal ik later wel eens over verhalen. En toen rijden maar. Eerst maar eens luisteren naar al dat radioverkeer.

Wat was er te horen?

En nu mijn ervaringen van de afgelopen weken.
Van 7000 - 7030 kHz veel CW, van 7050 - 7100 kHz SSB van uitsluitend Duitse vakantie gangers, die ellenlange verhalen hadden over het weer, het eten en de campings. Zo kun je je duits nog eens ophalen. Ze zaten allemaal op een kluitje, een drukte van jewelste in dat kleine bandje.
Dan van 7100 - 7200 kHz omroepstations uit de Arabische landen en af en toe van nog verdere oorden. Daar tussenin rond 7150 kHz een stukje dat redelijk vrij is van omroepzenders. Daar heb ik eenmaal wat engelsen gehoord die aan het experimenteren waren.

Verbindingen heb ik niet gemaakt, ook niet met vrachtwagen chauffeurs die via hun klaxon mijn aandacht wilden trekken. Blijkbaar werkte hun 'breakie-breakie' niet op mij. Ze moeten gedacht hebben dat ik op het verkeerde kanaal zat.

Maar waarom kwam niemand op mijn oproep terug?

Ik denk omdat ik voor hen niet hoorbaar was tussen de vele stoorsignalen. Van die stoorsignalen - S9 en meer, zo hoorde ik de tegenstations zeggen - had ik weinig last. Mijn antenne was maar 140 centimeter lang en de kwaliteitsfaktor van mijn antennespoel was niet zo groot. Dus de signaal verliezen waren enorm. Dit resulteerde bij mij in een stoornivo van S1 - S2, prima dus.
Die signaalverliezen deerden mij niet, want ik had genoeg versterking in de ontvanger zitten om iedereen goed te kunnen verstaan. Maar ik had dus ook geen last van die breedzwaaiende omroepstations, die wel voor intermodulatie storing zorgden bij mijn tegenstations. (Ieder nadeel hep z'n voordeel geldt ook in de radiowereld)

Nabeschouwing

Het stukje over mijn ervaringen op de 40-meter bracht reacties te weeg. Dus hierbij nog wat aanvullende opmerkingen.

De 40-meter band is hom nog kuit. Het is geen korte golf zoals de 15 of 10 meter, maar ook geen 'low-band' zoals de 180 meter of de 2 kilometer banden. Zeker geen verkleinde uitgave van de 80 meter band, die erg groot is en vrij van omroepstations.

De propagatiecondities op 40 zijn complex, op allerlei wijzen kunnen de radiogolven een ontvanger bereiken. Geen wonder dus dat zoveel omroepstations rond de 6 en 7 Mhz te vinden zijn. Veel van die stations zijn bedoeld voor lokaal bereik, zeg maar 1000 kilometer. Maar soms zijn er condities, dan kunnen we met een beetje geluk vrijwel de hele wereld bij ons binnen halen. Soms zijn de signalen zwak, dan slaat de S-meter nauwelijks uit, maar op andere tijden of dagen is S-9 zowat het minimum.

Deze overvloed aan stations heeft ook een nadeel. Vooral 's avonds zijn er dan zoveel radiozenders en onweerbuien te horen dat het lastig wordt om een amateurverbinding te maken. Maar onmogelijk is het niet. Nu komt het er op aan of we begrijpen hoe een radioverbinding tot stand komt.
Naast operating practice is het nodig om het principeschema van een ontvanger te kennen. En het kunnen lezen van de progagatie voorspellingen vertelt je wat je kunt verwachten. Aan de hand van een frequentielijst van omroepstations is ook een inschatting de propagatiecondities te maken.
De 40 meter band is dus genieten voor de echte luisteramateur.

Waarom zijn die sterke signalen een nadeel?

Radiosignalen wekken in onze antenne spanninkjes op. Die zijn op 40, 80 en 160 meter ordes groter dan de ruis die onze ontvanger produceert. Vrij normaal zijn signalen van S-9 bij een stoornivo van S7. Is ons tegenstation maar S7, dan is die net wel of niet neembaar.

Als de S-meter een waarde aangeeft, betekent dat, dat het signaal zo sterk is dat de versterking van de ontvanger teruggeregeld wordt door de AGC (of AVR in het nederlands). Dat heeft tot gevolg dat de ontvanger gevoeliger is geworden voor stoorsignalen die NIET op de afgestemde frequentie zitten.
Intermodulatievervorming heet dat en het zorgt er voor dat het stoornivo verhoogd wordt, zodat zwakke zenders gaan verdrinken in de stijgende stoordrempel en dus niet meer worden gehoord.

Philips 847a chassis Bij buizenontvangers, 'in the old days' , werd dat probleem bestreden met preselectie. Preselectie filtert effectief zeer veel signalen weg die naast de gewenste frequentie vallen, voordat ze door de mixer naar de middenfrequentie worden getransformeerd. De goede 'tropenontvanger' had dus altijd een of meervoudige preselectie. Iemand die voor het eerst naar een professionele ontvanger luistert valt meteen op dat er zo weinig te horen is, geen piepjes of kraakjes.
Het lijkt wel of de ontvanger erg ongevoelig is.


Moderne preselector Preselectie is nu echter veel te duur geworden voor de fabrikage van de moderne doorsnee fabrieks transceiver. Dus moeten de middenfrequent versterkertrappen nu alle selectie voor hun rekening gaan nemen. Maar de mixer krijgt het dan zwaar voor de kiezen en produceert allerlei signalen die er in werkelijkheid niet zijn.
De meesten onder ons hebben zo'n doorsnee transceiver. Dus horen wij van alles. In het nieuwe segment van 7100 - 7200 zitten veel omroepstations, kijk maar eens op de lijst van DK9FI. Als die met S-9 plus in onze ontvanger terecht komen, lijkt het alsof het hele segment bezet is met BC-stations. Gelukkig zenden ze niet allemaal tegelijk uit en zijn ze verspreid over de gehele wereld .

We kunnen nu aantal dingen doen, afzonderlijk of tegelijk

  • Een, we gebruiken een magnetische loop antenne voor ontvangst. Zo kunnen we een enkele stoorzender elimineren.
  • Twee, maken een preselector met een antieke draaicondensator uit de oude doos.
  • Of drie, we schakelen de verzwakker - attenuator - van onze - ontvanger in. De antennesignalen worden daardoor enkele - S-punten verzwakt, voordat ze in de mixer terecht komen.
De omroepstations geven nu nog maar een paar S-punten uitslag. Dan blijkt dat er toch ruimte tussen de stations zit, waar de S-meter niet meer uitslaat. Daar kunnen we als amateur onze verbindingen maken. Het signaal van het tegenstation wordt uiteraard ook verzwakt, maar de storing is nog sterker afgenomen waardoor het gewenste signaal boven het stoornivo uit komt drijven.

In dit verband is het instructief om het (engelstalige) verslag te lezen van John Plimmer. In een omgeving met veel storing wist hij na veel antennes te hebben geprobeerd, met een korte - electronische - antenne uitstekende resultaten te behalen

Mijn conclusie.

Die 40-meter band is prima geschikt voor vakantie verkeer.
De propagatiecondities waren goed genoeg voor al die landen waar de gemiddelde nederlander met vakantie naar toe trekt.
Evenals op de andere lage frequenties geldt dat men vooral geen grote ontvang antennes moet gebruiken. Ongewenste atmosferische stoorsignalen kunnen al vrij gauw de ontvanger oversturen.
Het werken met kleine mobiele zendantennes is niet aan te bevelen. Het vermogensverlies in het antennesysteem is groot, de afstemming is behoorlijk kritisch.

In het omroepvrije gedeelte van het nieuwe bandsegment heerst een serene rust. Ik kan me niet voorstellen dat dit de bedoeling was van al die amateurs die zo hebben ingezet voor de uitbreiding van de 40 meter band.

Ik denk niet dat het nieuwe segment ooit vrij komt van omroepstations. Die band geeft een veel te goede dekking voor veel landen waar satellietradio en tv nog geen gemeen goed is. Het nieuwe segment van de 40-meterband blijft dus nog jaren een bron voor experimenten voor de radioamateur.

Schrijf uw ervaringen ook eens op en publiceer ze in ons bulletin.


(Pieter, PA0PHB)

 
Dit artikel verscheen in de PI4WNO-bulletins van juli 2006

Meer informatie

De luisteramateur

Tussen antenne en luidspreker

NL-commissie

Over de radio hobby

footerconvert.frm
background-color:#bdf'
Redactie: pa0phb @ veron.nl
Saturday, 21-Jul-2018 06:13:25 CEST ©