Veron logo VERON Woerden
navbar.frm 20180310
ATTENTIE. . VAKANTIE ONDERHOUD . . Bijeenkomst op 20 september 2018 . . Elke zondag 145.475 MHz . . 10:30 RTTY bulletin . . 11:00 uur Woerdense Ronde .
W

Frequentiemetingen: Ruggegraat voor de Kosmologie

Redshift In het kader van onze lezingenserie over frequentie- en tijdmeting gaf Piet Hans Bruinsma van de Sterrenwacht Almere een lezing op onze maandelijkse bijeenkomst.


Afstanden in de ruimte om ons heen zijn onvoorstelbaar groot. Trouwens alles in het heelal is groot.
Aantallen en afstanden worden in getallen met vele nullen uitgedrukt. Daar kunnen wij ons geen voorstelling meer van maken tenzij we het met iets anders kunnen vergelijken.

Het met elkaar vergelijken van soortgelijke dingen is de basis waarop astronomen hun metingen doen. Daarom begon Piet Hans eerst met ons een beeld te geven van de uigebreidheid van het heelal. Hij startte daarbij met het aarde-maansysteem en ging via de planeten naar ons zonnestelsel. De afstand aarde maan, bijna 400.000 kilometer is voor radioamateurs te bevatten. De radiosignalen doen er enkele seconden over om via reflectie op het maanoppervlak weer terug te keren op het aardoppervlak. De afstand aarde maan is maar zeer klein vergeleken met andere afstanden in het heelal. De afstand aarde zon zou een goede basis kunnen zijn. Die AU, astronomical unit, is echter ook veel te klein om bij sterrenstelsels gebruikt te worden. Het lichtjaar, de afstand waar een licht of radiogolf over doet is een betere maat. Daarmee kan met de horizon van het heelal aangeven. Volgens de huidige opvattingen is dat globaal 15 miljard lichtjaar. Een leuk rekensommetje om dat even in meters, om te zetten, onze aardse standaard lengtemaat.

Hoe men die afstanden bepaalt was de kern van het verhaal. Door middel van landmeetkundige technieken kun je met kijkers en de draaiing van de aarde om de zon, de afstand tot dichtbijgelegen sterren bepalen.
Door het waarnemen van de hoeveelheid licht die een bepaalde groepen sterren uitzenden en de manier waarop dat gebeurt, kon het natuurkundige proces bepaald worden dat verantwoordelijk is voor dat sterrenlicht. De helderheid die wij waarnemen is gewoon omgekeerd evenredig tot de afstand tot de aarde.
Als een van die sterren reeds is gemeten met een voorgaande methode, zijn daarmee ook de afstanden van alle andere sterren van die sterrenreeks bekend. Zo zijn er aan aantal reeksen bekend, RR-Lyrae, Cepheieden.

Sterren bestaan hoofdzakelijk uit gas. Dat gas is geioniseerd en zendt licht uit op zeer specifieke frequenties. Die frequenties zijn in aardse systemen zeer nauwkeurig vastgesteld. Door de die zogenaamde spectraallijnen van zeer ver gelegen sterren te meten, kan men de doppler-verschuiving bepalen. Immers bij bewegende zenders, zal de frequentie verschuiven.

Wat blijkt nu, hoe verder men van de aarde weg komet, hoe harder de sterrenclusters zich van ons af bewegen. Dat verband blijkt ongeveer een rechte lijn te zijn. Is dat werkelijk een rechte lijn, vragen de astronomen zich vandaag af. Zorgt de zwaartekracht er voor dat alles uiteindelijk toch weer samentrekt, of blijft het heelal uitdijen. Belangrijke factoren zijn de zwarte gaten en de onzichtbare energie. Slechts een klein deel van de totale massa en energie is voor ons zichtbaar, waar en wat is de rest? Precisiemetingen van onder andere dopplerverschuiving moeten daarin meer duidelijkheid brengen.

De lezingen werd opgeluisterd met schitterende opnamen van sterren. Daarbij was het frappant dat met amateurapparatuur betere resultaten te halen waren dan van de professionele sterrenwachten van enkele jaren geleden. Computer beeldbewerking en goede CCD-chips zijn hiervoor verantwoordelijk. De Hubble-beelden spanden de kroon. Duidelijk waren de draderige strukturen te zien aan de horizon van ons heelal.

De sterrenwacht Almere houdt zich bezig met het geven van voorlichting. Meer dan 100 basisscholen in Almere zijn reeds bezocht. Zelfbouw van kijkers wordt actief bevorderd. Voor het slijpen van spiegels zijn uitgebreide voorzieningen aanwezig, waar amateurs uit het hele land aan deelnemen.

(PA0PHB)
 

footerconvert.frm
background-color:#bdf'
Redactie: pa0phb @ veron.nl
Saturday, 21-Jul-2018 06:17:10 CEST ©