navbar.frm 20180310 /weron/navigation.nav
ATTENTIE. . ONDERHOUD . . Bijeenkomst op 20 december 2018 . . Elke zondag 145.475 MHz . . 10:30 RTTY bulletin . . 11:00 uur Woerdense Ronde .
W

HF propagation en zonnevlekken

K-factor zonnevlekken index
K-factor zonnevlekken index

De activiteit van de zon is van groot belang voor de radio communicatie in het HF gebied. Het niveau van zonnevlekactiviteit heeft een enorm effect op de ionosfeer en dus de condities voor HF radiopropagatie.

Radiogolven worden beinvloed door de objecten en de media waarin ze zich voortplanten. Daarbij kunnen ze worden gereflecteerd, gestopt of afgebogen. Door deze interacties veranderen de radiogolven van richting en kunnen gebieden bestrijken die niet mogelijk zouden zijn als de radiogolven zich ongestoord in een rechte lijn zouden voortplanten.

HF radiocommunicatie is sterk afhankelijk van de toestand van de ionosfeer. Hoe hoger de stralingsniveaus die van de zon worden ontvangen, hoe groter de ionisatie in de ionosfeer en in het algemeen leidt dit tot betere omstandigheden voor HF radiocommunicatie.

Het is gebleken dat het aantal zonnevlekken op de zon een belangrijk effect heeft op het niveau van de uitgestraalde straling en dus op de ionosfeer. Dit heeft op zijn beurt een duidelijk effect op radiocommunicatie. Zonnevlekken zijn daarom van groot belang voor iedereen die betrokken is bij HF radiocommunicatie.

Als de zon wordt bekeken door het beeld op een scherm te projecteren, kunnen van tijd tot tijd donkere gebieden worden gezien. Deze kunnen van enkele uren tot enkele weken duren. Deze vlekken zijn de relatief koele gebieden op het oppervlak van de zon. De temperatuur daar is globaal slechts 3000 C tegen een gemiddelde 6000 C voor de rest van het oppervlak. Het is echter veel heter onder de oppervlakte. Daar worden temperaturen van meer dan een miljoen graden Celsius bereikt.

Die zonnevlekken zijn gebieden met intense magnetische activiteit. De velden in deze gebieden zijn enorm en als gevolg daarvan wordt het oppervlak van de zon verstoord. In deze gebieden koelt het oppervlak dramatisch af waardoor een donkerder gebied wordt waargenomen.

Rond de zonnevlek is er een gebied dat iets helderder is dan het omringende gebied. Dat gebied is een grote bron van kosmische stralen, ultraviolet licht en rontgenstralen. In feite zorgt dit ervoor dat het algehele niveau van straling van de zon toeneemt.
Op zijn beurt zorgt dit verhoogde stralingsniveau rond de zonnevlekken ervoor dat de ionosfeer in grotere mate geioniseerd wordt. Met als gevolg dat hogere frequenties kunnen worden gereflecteerd door de ionosfeer.

Omdat zonnevlekken in groepen voorkomen, bedacht men een zonnevlekken getal. Dit is niet het aantal zonnevlekken dat wordt waargenomen maar een getal dat de mate van zonnevlekactiviteit aangeeft. Dit getal is zeer nauw gerelateerd aan de werkelijke hoeveelheid straling die van de zon is ontvangen. Op deze manier is het een goede maat voor de zonneactiviteit. De dagelijkse metingen worden wiskundig bewerkt om de grillige variaties weg te nemen om het SSN, Smoothed Sunspot Number, te berekenen. Dat is het gemiddelde zonnevlekkengetal waarnaar het verwijst.

De 11-jaarlijkse cyclus Het aantal zonnevlekken op het oppervlak van de zon varieert met de tijd. Soms zijn maar heel weinig of zelfs geen zichtbaar, terwijl op andere momenten het aantal veel groter is. Hoewel het aantal in korte tijd sterk varieert als de zon draait, onthult een zorgvuldige analyse met behulp van de SSN een trend op langere termijn. Het blijkt dat over een periode van ongeveer elf jaar de zonnevlekken varieren. Op het hoogtepunt van deze cyclus zijn de omstandigheden op de banden aan de bovenkant van het korte golfspectrum erg goed. Laagvermogen stations zijn te horen over opmerkelijk lange afstanden. Aan de onderkant van de cyclus zullen banden rond de 30 MHz normaal niet via de ionosfeer propageren.

Meer informatie Een overzicht van de afgelopen jaren is onder meer te zien op www.sidc.be. Raadpleeg voor uitgebreide informatie www.vocap.com Propagatie verwachtingen worden uitgebreid getoond op www.hamqsl.com

(electronics-notes 2018/11/27 )