navbar.frm 20180310 /weron/navigation.nav
ATTENTIE. . ONDERHOUD . . Bijeenkomst op 20 december 2018 . . Elke zondag 145.475 MHz . . 10:30 RTTY bulletin . . 11:00 uur Woerdense Ronde .
W

Onze lengte meridiaan verschuift is dat erg?

De meridianen - lengte graad
De meridianen - lengte graad

Ten behoeve van navigatie doeleinden is onze aarde verdeeld in lengte en breedte graden. Door het meten van de positie van de zon op een gegeven tijdstip kan men zijn eigen positie bepalen. Zo gebeurde dit al eeuwen.
Maar met de grote nauwkeurigheid van de huidige atoom klokken blijkt de breedte graad te verschuiven.

Al in vroege tijden verdeelde men de bolvormige aarde in denkbeeldige cirkels, meridianen genoemd. Een meridiaan verbindt alle punten waar de zon tegelijkertijd op haar hoogste punt staat. Rond de evenaar is de aarde verdeeld in 360 graden, die vanaf een referentielijn (of nulmeridiaan) worden uitgemeten, en aangeduid worden in graden (van 0 tot 180) oosterlengte, respectievelijk westerlengte.

Om de de lengte graad van jouw positie te bepalen ten opzichte van de locatie van het observatorium in Greenwich, Engeland, waar de nulmeridiaan was gepositioneerd, had je twee klokken nodig.
Een klok gaf de tijd in Greenwich, GMT, weer, GMT.
De tweede klok gaf de lokale (Zonne) tijd weer, waarbij de zon om 12uur op zijn hoogste stand stond. Het verschil tussen deze twee klokken was de lengte graad. Daarmee bepaalde je het verschil in graden van jouw positie te bepalen ten opzichte van de locatie van het observatorium in Greenwich, Engeland. De breedte graad was af te leiden van de hoogte van de zon om 12 uur.
Zo kon je dus uitvinden waar je je bevond.

Met de komst van de op de trilling van een atoom gebaseerde atoomklokken, bleek dat de Greenwich klok achter ging lopen. Dit wordt veroorzaakt doordat de aarde steeds langzamer gaat draaien - belangrijkste oorzaak de getijdenwerking door de maan.
Omdat wij leven van zonsopgang tot zonsondergang is GMT onze kalender tijd.

De tijd volgens de atoomklokken moet daarvoor worden aangepast. Dat gebeurt globaal eens in anderhalf jaar in juni en soms in december. De laatste minuut van de laatste dag in de maand telt in zo'n geval geen 60 seconden, maar 61 of 59 seconden.

Wat heeft dat voor invloed op de positie van de meridiaan.
Rond de evenaar draait de aarde 1 zeemijl per minuut - vandaar het gebruik van zeemijlen -. Dat is dus 31 meter per seconde.

Op onze 52-ste breedte graad komt 1 seconde dan overeen met de c sinus van 52 graden. Dat is 19 meter en omdat die seconde vertraging gemiddeld eens in het halve jaar voorkomt is die verplaatsing van de lengtegraad dan globaal 1/1,5 x 19 = 13 meter per jaar.

Wat betekent dit voor ons in het dagelijks leven.
Voor zeevaarders was het bepalen van de lengte- en breedte graad zeer belangrijk.
Landrotten hadden daar geen behoefte aan. Bergen, kerktorens, rivieren, enz. waren voldoende herkennings punten.
Ook vandaag lijkt dat hele meridiaan gedoe onbelangrijk.We kunnen toch in het donker zelfs onze weg vinden. En we hebben immers onze Tomtom in noodgevallen?

Maar de satelliet navigatie maakt gebruik van atoom klokken. Dus ontstaat er een probleem met de steeds langzamer draaiende aarde.
Als daar niet voor gecompenseerd zou worden kan je zo vele meters verkeerd uitkomen, dus in het kanaal in plaats van op de dijk. En wat te denken van zelfrijdende auto's

(Pieter J.T. Bruinsma, PA0PHB 2018/11/11 )

Referenties, meer informatie:
Wikipedia Over de tijd
Urania Breedte en lengte graad
Onderwerpen
AstronomieAstronomie