navbar.frm 20180310
ATTENTIE. . ONDERHOUD . . Bijeenkomst op 15 november 2018 . . Elke zondag 145.475 MHz . . 10:30 RTTY bulletin . . 11:00 uur Woerdense Ronde .
W

Waarom wiebelt de aarde

De draaiende beweging, de spin, van de aarde is helemaal niet zo regelmatig zoals wij geleerd hebben. Recent NASA-onderzoek onthult drie factoren die verantwoordelijk zijn voor de onregelmatige spin van de aarde.

Volgens eerder onderzoek daalde de rotatie as van de aarde tussen 1900 en 2000 ongeveer 10 cm per jaar, wat accumuleerde tot een totale verschuiving van meer dan 10 m tegen het einde van de eeuw. Van oudsher wordt gedacht dat de oorzaak van dit soort schommeling de terugkeer van de ijstijd is. Tijdens ijstijden worden gletsjers gevormd en drukt hun gewicht op de aardkorst.
Later, als die gletsjers smelten - zoals momenteel gebeurt met behoorlijk alarmerende snelheden - begint de onderliggende rots weer op te stijgen, wordt de onderliggende massa van de aarde herverdeeld en beinvloedt zo de rotatie ervan.

Maar toen de NASA-onderzoekers een statistische analyse van die 20ste-eeuwse gegevens uitvoerden, ontdekten ze dat de groei en krimping van het ijs slechts ongeveer een derde van de waargenomen axiale schommeling uitmaakt.

De traditionele verklaring is dat daar slechts een proces, het poolijs, verantwoordelijk voor was. Maar recentelijk hebben veel onderzoekers gespeculeerd dat ook twee andere processen mogelijk grote gevolgen kunnen hebben. Ze identificeerden drie processen die cruciaal zijn naast het smelten van de wereldwijde cryosfeer in de loop van de 20e eeuw.
(De cryosfeer bevat de gebieden waar water voorkomt in de vorm van sneeuw, permafrost, pakijs of gletsjers. Twee miljard jaar geleden, door afkoeling van de aarde, werd voor het eerst de cryosfeer gevormd)

De drastische klimaatverandering die we in de afgelopen eeuw hebben gezien, heeft ijs vrijwel overal verminderd, maar Groenland is bijzonder zwaar getroffen en heeft ongeveer 7.500 gigaton aan ijs verloren. Dat beinvloedt de draaiing van de aarde niet alleen door massa opnieuw toe te voegen aan de oceanen, maar ook vanwege de locatie op de aarde, een geometrisch effect.
Als je een massa hebt die 45 graden verwijderd ligt van de polen (bijv. Groenland of Patagonie), zal die een grotere impact hebben op het verschuiven van de draai-as van de aarde dan een massa vlak bij de pool.

De derde belangrijke oorzaak van het wiebelen, mantelconvectie, zijn de bewegingen van de gesmolten steen diep in de aarde. Niet alleen is dit soort beweging verantwoordelijk voor de bewegingen van de tektonische platen, maar de op- en beweging van materiaal in de mantel kan de massa herverdelen en als gevolg daarvan de spin van de planeet beinvloeden.

Na deze drie sleutelfactoren geidentificeerd te hebben, zeggen de onderzoekers dat dit een betere manier kan zijn om de effecten, veroorzaakt door klimaatverandering, te kunnen inschatten.

(NASA/JPL 2018/11/06 )

Referenties, meer informatie:
JPL-NASA Three Causes of Earth's Spin Axis Drift
Onderwerpen
AstronomieAstronomie