navbar.frm 20180310
ATTENTIE. . ONDERHOUD . . Bijeenkomst op 15 november 2018 . . Elke zondag 145.475 MHz . . 10:30 RTTY bulletin . . 11:00 uur Woerdense Ronde .
W

Geschiedenis van het periodiek systeem der elementen

Periodiek Systeem
Periodiek Systeem

Op 6 maart is het 149 jaar geleden dat de Russische scheikundige Dmitri Mendelejev het door hem ontwikkelde, nu nog steeds gebruikte, periodiek systeem van de scheikundige elementen presenteerde, waarin een verband zichtbaar werd tussen alle toen bekende en nog onbekende chemische elementen. Mendelejev stelde vast dat de elementen volgens een vast patroon zijn te rangschikken. Dit uitgangspunt maakte het voor hem mogelijk om de eigenschappen van elementen te voorspellen nog voor ze ontdekt waren.

De geschiedenis van het periodiek systeem gaat niet zo heel ver terug, al zijn er al wel een hele tijd een aantal elementen bekend. Sommige elementen zoals goud, zilver, ijzer en koper zijn al heel lang bekend. Al in de prehistorie werden zij veelvuldig gebruikt. Maar het heeft erg lang geduurd voordat er een logisch verband tussen de toen bekende elementen werd opgemerkt.

In 1817 merkte Johann Dobereiner op dat de atoommassa van het element strontium tussen dat van calcium en barium in lag. Verder hadden deze elementen overeenkomstige eigenschappen. Twaalf jaar later was er een aantal van dit soort rijtjes bekend. Het bleek dat veel van de bekende scheikundige element in rijtjes met vergelijkbare eigenschappen geplaatst konden worden.

Het duurde echter tot 1862 voordat die rijtjes aan elkaar gekoppeld werden tot het eerste periodiek systeem. De Franse geoloog Alexandre-Emile Beguyer de Chancourtois rangschikte de elementen in een cilindrische vorm naast elkaar op volgorde van atoommassa. Elementen met vergelijkbare eigenschappen verschenen daardoor onder elkaar.

Een jaar later, in 1863, classificeerde de Britse chemicus John Alexander Reina Newlands de toen bekende 56 elementen in 11 groepen gebaseerd op hun overeenkomstige eigenschappen. Daarbij merkte hij op dat eigenschappen van elementen regelmatig terugkeerden met tussenpozen van acht elementen. In 1864 publiceerde hij zijn tabel als de wet van de octaven.
Hoewel deze 'octaafwet' door veel van zijn tijdgenoten bespot werd, was er niemand die de wet onderuit kon halen.

Pas 5 jaar later, op 6 maart 1869 publiceerde de Russische scheikundige Dmitri Mendelejev een periodieke tabel waarin de elementen niet alleen op atoommassa maar ook op eigenschappen waren gerangschikt. Onafhankelijk van Mendelejev ontwikkelde de Duitser Lothar Meyer gelijktijdig een tabel die veel overeenkomst vertoonde met de tabel van Mendelejev. Maar omdat Mendelejev zijn werk eerder publiceerde gaat de eer niet naar Meyer.

Mendelejev ging bij het samenstellen van de tabel ervan uit dat wanneer de elementen volgens atoommassa worden gerangschikt, de overeenkomst in eigenschappen verklaard kan worden. Elementen met vergelijkbare eigenschappen zouden dan ofwel bijna gelijke atoommassa's moeten hebben, of periodiek in atoommassa moeten toenemen.

In de 20e eeuw werden er mede dankzij de steeds beter wordende apparatuur meer eigenschappen van elementen bekend. Bijna alle gaten in Mendelejevs tabel werden opgevuld en er werden nieuwe relaties gevonden tussen de elementen die het bestaan van de tabel rechtvaardigden.

De laatste grote aanpassing vond plaats na de ontdekking van plutonium in 1940 en later alle andere transurane elementen door Glenn Seaborg. Hij plaatste de 'zeldzame aarden', lanthaniden en actiniden in een apart blok. In 1951 kreeg Seaborg de Nobelprijs voor zijn werk.

(Wikipedia 2018/03/06 )

Referenties, meer informatie:
Wikipedia Geschiedenis van het periodiek systeem
Wikipedia Periodiek systeem
Wikipedia Mendelejev
Onderwerpen
UitvindingUitvinding MaterialenMaterialen GeschiedenisGeschiedenis ChemieChemie