navbar.frm 20180310
ATTENTIE. . VAKANTIE ONDERHOUD . . Bijeenkomst op 18 oktober 2018 . . Elke zondag 145.475 MHz . . 10:30 RTTY bulletin . . 11:00 uur Woerdense Ronde .
W

HEDY LAMARR (1914 - 2000)

Samenvatting

Haar patent op een Secret Communication System vormt de basis van de moderne Spread Spectrumtechnieken. In de WWII bedacht zij een systeem om het storen van radio bestuurde torpedo's door de vijand te verhinderen.

Hedy Lamarr was het meest bekend als de ongelofelijk mooie en sexy sirene van het witte doek uit de tijd van de Tweede Wereldoorlog. Toch heeft het meest fascinerende deel van haar leven totaal niets te maken met haar schoonheid of haar filmcarriere. (Zie ook het verhaal dat we reeds eerder over haar hebben gepubliceerd, bij gelegenheid van haar overlijden.)

Hedy Lamarr was zeker de enige Hollywood-ster die een patent had op een belangrijke technologische doorbraak, een, die de basis zou worden voor moderne communicaties.

Lamarr werd vaak geciteerd met haar uitspraak:

Elke meid kan er betoverend uitzien. Je hoeft alleen maar stil te zitten en stom voor je uit kijken.

Ze mag dan die rol op het zilveren scherm gespeeld hebben, Hedy bewees, dat een goed verstand meer waard was.

Voordat we verder gaan met haar belangrijke bijdragen, even een snelle blik op haar achtergrond.

Om te beginnen, Lamarr's eigenlijke naam was Hedwig Eva Maria Kiesler, geboren op 9 november 1913 in Wenen. Als tiener bezocht ze een toneelschool en kwam al snel in de filmwereld.

In 1933 arrangeerden haar ouders een huwelijk met een Oostenrijkse wapenhandelaar Fritz Mandl. Hij had een twijfelachtig karakter, verkocht wapens aan iedereen, zelfs tegen het verbod van het verdrag van Versailles. Dit soort zaken leidden tot gezellige gala-diner's met lieden als Hitler en Mussolini. En wat zou een zakendiner zijn zonder Mandl's prachtige en even beroemde vrouw, die de wapenfabrikanten en de kopers in haar ban bracht? Maar, zoals we later zullen zien, ze vermaakte niet alleen deze mannen, zij luisterde zeer zorgvuldig en leerde een hele boel.

Hedy Lamarr woonde in Slot Salzburg Voor een buitenstaander had Hedy alles. Ze was getrouwd met een van de rijkste mannen in Europa. Ze woonde in het beroemde Slot Salzburg, waar later de 'Sound of Music' werd verfilmd. Voeg daar nog aan toe de dure kleding, juwelen, bedienden en auto's. (Een Mercedes uit 1935 van Mandl werd onlangs nog voor 200.000 dollar verkocht.)

Het leek een volmaakt leven, maar dat was het niet.....
Hedy werd meer een trophee, dan een echtgenote. Mandl hield haar steeds in de gaten, ze mocht b.v. alleen maar zwemmen in zijn aanwezigheid; hij was verschrikkelijk jaloers. Na vier jaar huwelijk kon ze het niet meer aan en besloot te ontsnappen.
Tijdens haar eerste poging volgde Mandl haar. Na een aantal zeer onverkwikkelijke acties van Mandl wist Hedy te ontsnappen en ging ze naar Londen, waar ze op het toneel optrad.

Weldra reisde ze met de Normandie naar de V.S. Aan boord tekende ze een contract met Louis B. Mayer van MGM. Ze moest haar naam veranderen en Samuel Goldwyn veranderde die in Hedy Lamarr. Zij werd al spoedig als de mooiste vrouw in Hollywood betiteld. Een van haar bekendste films was 'Samson and Delilah'.

Lamarr- Antheil pianorol

We moeten nu eerst een ander persoon in dit verhaal introduceren namelijk George Antheil. Hij was internationaal bekend omtrent zijn mechanische avant-garde muzikaal werk. Toen Antheil naar Hollywood kwam, werd hij componist voor filmmuziek en columnist voor Esquire-magazine. In de zomer van 1940 bezocht Lamarr haar buurman Antheil. Tijdens de conversatie over allerlei dingen kwam het gesprek op het onderwerp 'torpedo's. Lamarr had angst voor Hitler (zij herinnerde zich hem nog heel goed) en kwam met een idee om torpedo's te beveiligen tegen vijandelijke verstoring van het radio-besturingssysteem. In die tijd klonk dat als een goed idee, maar was nog niet practisch uitvoerbaar.

Lamarr zat met Antheil aan de pianola (piano een papierrolmechaniek waarmee zowel opgenomen als afgespeeld kon worden) toen zij een geniale inval kreeg. Hij vertelde, dat hij een stuk 'Ballet Mechanique' had gecomponeerd voor 16 pianola's, die tegelijkertijd speelden, via de synchroniseerde geponste rollen. Hierdoor kwam Hedy op de gedachte om de radio-signalen naar de torpedo's niet op 1 frequentie te laten sturen, maar via een 'uitgespreid' frequentie-spectrum. Een stoorsignaal zou dan nauwelijks invloed hebben op dit systeem, want een enkele frequentie-blip zou weinig invloed hebben op die 88 verschillende frequenties.

Het concept, bekend als 'frequentie hopping' was geboren.
Maar om dit idee in de praktijk te brengen was een ander verhaal. Het was nog de tijd van de grote radiobuizen, geen microprocessors van onze hedendaagse wereld. Lamarr en Antheil werkten de details van het idee uit en in december 1940 stuurden ze de beschrijving van hun idee naar de 'National Inventor's Council', opgericht door de regering, voor ideeen uit het volk. Heel weinig van de honderdduizenden inzendingen die het Counsil kreeg hebben enige opwinding veroorzaakt. De voorzitter van het Counsil, Charles Kettering, een inventieve hoge ome van General Motors, hielp het concept te verbeteren. Het Patent 2,292,387 voor 'Secret Communication System' werd op 11 augustus 1942 bevestigd onder de naam: Hedy's Kiesler Markey.

Jammer genoeg waren andere leden van het Counsil minder enthousiast. Dat is ook geen verrassing, stel je voor, een gesynchroniseerd pianola mechaniek in een torpedo... De Marine vond het mechanisme te omslachtig en verwierp het idee. Het begrip 'frequentie Hopping' lag nog te ver weg in die tijd.

Lamarr en Antheil gingen niet verder met hun uitvinding.
Maar, toch was Lamarr in staat in de oorlog te helpen, zij verkocht oorlogsobligaties: iedereen die voor 25000 dollar kocht kon een kusje van Lamarr krijgen. (Zou Madonna dat vandaag ook opleveren?) Lamarr heeft op een avond zelfs 7 miljoen dollar opgehaald.

Maar, niet alle grote ideeen werden vergeten. In 1957 gebruikten ingenieurs van de Sylvania Electronics Systems Division in Buffalo transistor-schakelingen om het idee uit te werken wat Lamarr en Antheil jaren terug hadden uitgedacht. Uiteindelijk werd in 1962, drie jaar na het verlopen van het Lamarr/Antheil patent, het concept van 'Frequency Hopping' door de U.S. regering gebruikt in de communicatie systemen aan boord van de schepen, die betrokken waren bij de blokkade van Cuba.

Tegenwoordig wordt dit concept niet meer alleen gebruikt door militaire communicatie, zoals bij het 'Milstar' satelliet beschermings systeem, maar werd ook de technologie achter de recente draadloze Internet en de nieuwste gsm-etjes.

Het U.S.Patent Office heeft 1203 patenten, die tussen 1995 en 1997 gaan over frequentie verschuiving, nu bekend als spread spectrum. Hoeveel de invloed van het Lamarr/Antheil patent op deze technologie is geweest, zal waarschijnlijk nooit geheel bekend worden.

Lamarr heeft nooit een cent verdiend aan hun uitvinding, waar anderen van geprofiteerd hebben. Ze verdween geleidelijk uit het zicht. De firma WiLAN heeft een gedeelte van haar patent overgenomen. Het is ingebracht in het WiMAX forum, een organisatie die standarisatie van breedbandnetwerken coordineert. Op 12 maart 1997 werd Hady Lamarr eindelijk ge-eerd door de Electronic Frontier Foundation voor haar grote bijdrage aan de maatschappij. Haar zoon Antnonie Loder nam de onderscheiding in ontvangst en draaide een audio-tape van haar voor de aanwezigen, het eerste geluid wat van haar sinds twintig jaar in het openbaar werd gehoord.

Hedy was zes maal getrouwd, met Fritz Mandl, Gene Markey, Sir John Loder, Ted Stauffer, W. Howard Lee en Lewis J. Boles en kreeg drie kinderen. Hedy Lamarr overleed op 19 januari 2000, in haar Casselberry kasteel in Florida. Haar as werd verstrooid in het Wiener Wald, vlak bij haar geboorteplaats.

Haar zoon Anthonie drijft nu een telefoonwinkel in Los Angeles, waar hij mobile telefoons verkoopt, die allen gebaseerd zijn op de technologie van zijn moeder.

(Inventions)

Informatie over Spread Spectrum

  • Spread Spectrum verslag lezing PE1AIO.
  • IEEE-boek 'Spread Spectrum Communications', gepubliceerd in 1983.
  • The ARRL Spread Spectrum Sourcebook.
  • Frequency hopping
Pieter J. T. Bruinsma, PA0PHB

Meer informatie:

. .