navbar.frm 20180310
ATTENTIE. . Groot onderhoud . . . Bijeenkomst op 19 april 2018 . . . Elke zondag 145.475 MHz . . 10:30 RTTY bulletin . . 11:00 uur Woerdense Ronde .
W

Zwaartekrachtgolven

Samenvatting

Massa's trekken elkaar aan door middel van de zwaartekracht. Bewegende massa's zullen daardoor zwaartekrachtgolven uitzenden. De zwaartekracht is een heel zwakke kracht. Je kunt er alleen iets van merken als je te maken hebt met groote massa's zoals de aarde en andere hemellichamen. Zwaartekrachtgolven zijn daardoor uiterst zwak. Daar hebben wij in het PI4WNO bulletin reeds eerder aandacht aan besteed.

Hoewel de wetenschappelijke wereld niet twijfelt aan het bestaan van zwaartekracht golven, ook wel gravitatiegolven genoemd, zijn ze nog nooit aangetoond. Zwaartekracht golven veroorzaakt door trillende astronomiche objecten zullen, zo is de verwachting, bij ons op aarde maximale amplitudes veroorzaken in de orde van een honderduizendste van de afmeting van een atoom.

In het PI4WNO bulletin van 17 mei 1998 is reeds melding gemaakt van Grail, het Nederlandse voorstel om een zwaartekracht antenne te onwikkelen in het audio frequentie gebied. Dit voorstel heeft niet gehaald, maar een van de partners, de Universiteit van Leiden, heeft het project kleinschalig voorgezet doet momenteel onderzoek met een Mini-Grail.

De gevoeligheid van de zwaartekrachtantennes bleek een faktor 10.000 te kort te schieten. Betere resultaten verwacht men van een ander type instrument, de laser inferometer. Op diverse plaatsen op aarde wordt onderzoek gedaan aan dit type. De Einstein Telescoop is een ontwerpstudie voor een Europese gravitatiegolftelescoop. Nederland doet hieraan ook mee. De voorloper van de Einstein Telescoop is Virgo

Virgo is vorige maand in gebruik genomen bij Cascine in Italie. Het instrumenet heeft twee armen van 3 km lente die loodrecht op elkaar staan. Een laserbundel wordt in het kruispunt van de beide armen in 2 bundels gesplitst. Eleke bundel wordt een arm in gestuurd, aan het einde teruggekaatst en weer op de kruising in de arm in teruggestuurd. Na een aantal heen en weer trajecten, worden beide bundels weer in de kruising samengevoegd in een soort mixer. Als beide armen van de telescoop stabiel zijn, komt er geen signaal uit de mixer. Als een van de armen een iets andere bewegingstrilling heeft ondergaan dan de andere, zal er uit de mixer een signaal komen. Zo hoopt men een voorbij komende zwaartekrachtgolf te detecteren.

De problemen die opgelost moeten worden zijn storingen. Uiteraard moeten aardbevingen, overvliegende vliegtuigen, windgeruis, enz, volledig onderdrukt worden. Daarnaast zijn electronische storingen en de stabiliteit van de laser de grote bottlenecks. Met name de zijbandruis van de laserfrequentie is een groot probleem. Bij de resonantie antenne van het Grail project werd als eis gesteld een zijbandruis van minus 180 db. Daarvoor werden zeer speciale cryogene saphier gestabiliseerde oscillatoren ontworden. Voor de laserbron zijn soortgelijke systemen in ontwikkeling, waarbij de Nederlandse wetenschappelijke instituten en het optische laboratorium van de Marine ook betrokken is.

Pieter J. T. Bruinsma, PA0PHB

 Meer informatie

'>
(Pieter, PA0PHB)